19 kwietnia 1943 roku wybuchło powstanie w getcie w Warszawie. Nasza szkoła ponownie wzięła udział w akcji Żonkile, którą organizuje Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Akcja ma na celu upamiętnić bohaterów tamtych wydarzeń. Hasłem naczelnym tegorocznej akcji było hasło "Łączy nas pamięć".
19 kwietnia 1943 roku to dzień kiedy oddziały SS wkroczyły do warszawskiego getta, by dokonać jego likwidacji, a ludność żydowską wywieść do obozów koncentracyjnych lub wymordować. Członkowie Żydowskiej Organizacji Bojowej rozpoczęli nierówną walkę, ponieważ nie chcieli biernie czekać na śmierć. Woleli zginąć w walce. Jeden z przywódców powstania Marek Edelman powiedział „Czy to w ogóle można nazwać powstaniem? [...] Chodziło tylko o wybór sposobu umierania”.
W tym roku szkolnym program zajęć wyglądał następująco:
W klasie IV uczniowie oglądali film na podstawie opowiadania "Było-nie ma-jest" Katarzyny Jackowskiej - Enemuo w reżyserii Łukasza Kamila Kamińskiego oraz Kariny Paciorkowskiej. Animacja opowiada o trudnym i ważnym temacie przeżywania i radzenia sobie ze stratą. Wraz z bohaterką Krysią uczniowie odbyli podróż po miejscach, czasach, które były, których nie ma, a chcemy o nich pamiętać.
Uczniowie i uczennice rozwijali świadomość w temacie emocji przeżywanych w trudnych chwilach, pogłębiali swoją wiedzę na temat kultury żydowskiej i poznali podstawowe informacje na temat II wojny
światowej i powstania w getcie warszawskim.
Uczniowie klasy V obejrzeli film „Akcja Żonkile – film edukacyjny”. Dzięki temu filmowi uczniowie dowiedzieli się, że każdego roku w rocznicę Powstania w Getcie Warszawskim Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN organizuje akcję społeczno-edukacyjną Żonkile. 19 kwietnia na ulicach Warszawy i innych miast w Polsce i za granicą setki wolontariuszy rozdaje papierowe żonkile – symbol pamięci o bohaterach powstania z 1943 roku. Żonkile symbolizują pamięć, szacunek i nadzieję. Związane są z postacią Marka Edelmana, ostatniego przywódcy Żydowskiej Organizacji Bojowej, który w każdą rocznicę powstania w getcie warszawskim dostawał te kwiaty od anonimowej osoby. Sam również co roku 19 kwietnia składał pod Pomnikiem Bohaterów Getta bukiet żółtych kwiatów – często były to właśnie żonkile.
W klasach VI uczniowie obejrzeli i wysłuchali opowiadanie Marcina Szczygielskiego „Prawdziwi przyjaciele”. Opowiada ona o Maćku i jego rodzinie w pierwszych miesiącach II wojny światowej. Wówczas rodzina ta dowiaduje się o zasadach jakie musi przestrzegać jako rodzina pochodzenia żydowskiego. Uczniowie dowiedzieli się także o relacjach międzyludzkich w tym trudnym czasie.
Uczniowie i uczennice w czasie zajęć poznali podstawowe informacje dotyczące historii II wojny światowej, w tym o losach społeczności żydowskiej. Zajęcia służyły budowaniu pamięci o Żydach
i Żydówkach w Polsce i ich życia w początkach okupacji niemieckiej. Uczniowie zwiększyli swoją
świadomość na temat mechanizmu wykluczenia.
Uczniowie klasy VII obejrzeli film „Muranów – dzielnica północna”. Film ten to opowieść o żydowskiej
historii dzielnicy Muranów w Warszawie. Narratorka Ala, młoda warszawska Żydówka, zabiera widzów
w multimedialną podróż po różnych miejscach Muranowa i opowiada najważniejsze historie z nim związane z okresu ostatnich stuleci. Dzięki temu uczniowie poznali historię warszawskiej społeczności
żydowskiej, pogłębili wiedzę na temat II wojny światowej, Zagłady oraz powstania w getcie warszawskim. Uczniowie mogli dokonać refleksji na temat pamięci o historii i społeczności żydowskiej w
Polsce. Marek Edelman jeden z przywódców powstania był bohaterem scenariusza realizowanego w
klasie VII. Nosił on tytuł „Zdążyć przed Panem Bogiem”.
Uczniowie obejrzeli animowany film pod takim właśnie tytułem. Narracja w filmie oparta jest na
motywach książki "Zdążyć przed Panem Bogiem" Hanny Krall i toczy się w trzech płaszczyznach
czasowych – w okresie II wojny światowej, gdzie przedstawiono losy młodego Edelmana: gońca
szpitalnego, członka komendy ŻOB, ostatniego przywódcy powstania w getcie warszawskim; w latach
60. XX wieku, kiedy to rozwija się jego kariera lekarska w Łodzi, i wreszcie w latach 70. XX wieku – w
czasie rozmów pomiędzy bohaterem a Hanną Krall i opisanych w reportażu. Poszukiwanie odpowiedzi
na najważniejsze pytania stawiane zarówno przez Reporterkę, jak i samego Edelmana była osią
przewodnią spajającą poszczególne wątki opowieści. Podobnie jak czerwona nić...
Celami zajęć było poznanie historii powstania w getcie warszawskim widzianą oczami Marka Edelmana,
poznanie podstawowych faktów historycznych związanych z przebiegiem powstania w getcie
warszawskim, rozwijanie umiejętność interpretowania tekstów kultury.
Koordynator szkolnej akcji dziękuje pani Dyrektor Bożenie Jop oraz wychowawcom klas. Paniom
Agnieszce Jankowskiej, Marzenie Kozłowskiej, Anecie Kluzek oraz panu Sylwestrowi Spelakowi
za realizację scenariuszy. Oraz panu Jakubowi Kusińskiemu za wykonanie wspólnie z uczniami żonkili.
Największe podziękowania należą się uczniom, którzy w sposób poważny i odpowiedzialny podeszli
do omawianych, niełatwych zagadnień.
Szczegółowe informacje na temat akcji są także dostępne na stronie Muzeum Historii Żydów Polskich
POLIN: https://polin.pl/pl/akcja-zonkile-w-szkolach-bibliotekach-i-instytucjach
P. Stelmaszczyk